ประเพณีพ้อต่อ (สารทจีน)

เทศกาลพ้อต่อในจังหวัดภูเก็ตเป็นเทศกาลงานบุญอุทิศส่วนกุศลไปให้บรรพบุรุษ ซึ่งเป็นประเพณีนิยมที่ได้ถือปฏิบัติสืบต่อกันมานาน นับเป็นเวลาหลายชั่วอายุคนแล้ว ซึ่งยึดถือตามคติความเชื่อที่อนุชนจีน หรือชาวไทยเชื้อสายจีนปฏิบัติสืบต่อกันมา

งานเทศกาลนี้จัดให้มีขึ้นตั้งแต่ ในวัน 15 ค่ำ เดือน 7 ตามปฏิทินจันทรคติจีน (ประมาณเดือน 9 ปฏิทินจันทรคติไทย) งานนี้มีไปถึงวันสิ้นเดือน

งานเทศกาลพ้อต่อมีช่อเรียกดั้งเดิมว่า เทศกาลอุลลัมพน แต่ในปัจจุบันนิยมเรียกกันว่า เทศกาลพ้อต่อ ซึ่ง พ้อต่อ เป็นคำกร่อน คำเต็มว่า พ้อต่อ จ่งเซ้ง ตามสำเนียงชาวจีนฮกเกี้ยน แปลความว่า กิจกรรมโปรดสรรพสัตว์ให้หลุดพ้นจากห้วงแห่งความทุกข์โดยทั่วกัน

เทศกาลอุลลัมพน ภาษาจีนฮกเกี้ยนว่า อูหลานผูนโห่ย คำว่า โห่ย หมายถึงชุมนุม งานชุมนุม คณสโมสร สมาคม สภา ฯลฯ คำว่า อุหลานผูนโห่ย แปลว่า งานชุมนุมอุลลัมพน เดิมทีใช้คำเต็มวลีว่า อูหลานผูนเซ่งโห่ย แปลว่า งานเฉลิมฉลองเทศกาลอุลลัมพน ต่อมากร่อนเหลือเพียงว่า อูหลานเซ่งโห่ย ไม่มีความหมาย แต่ปัจจุบันชาวเมืองเรียก พ้อต่อ

เทศกาลพ้อต่อเป็นวันครึ่งปีตามคตินิยมของจีน เป็นวันที่วิญญาณได้รับการปลดปล่อยให้กลับมาเยี่ยมญาติพี่น้อง ชาวจีนจึงจัดพิธีบวงสรวงวิญญาณบรรพบุรุษ ด้วยการตกแต่งแท่นบูชาและเครื่องกงเต็กตามบ้านเรือน ส่วนดวงวิญญาณที่ไม่มีญาตินั้น แต่ละบ้านจะจัดแท่นบูชาพร้อมอาหารคาวหวานไว้ที่หลังบ้าน นอกจากนี้ตามศาลเจ้าต่างๆ ในเกาะภูเก็ตก็จะมีผู้ศรัทธานำขนมและผลไม้มาบูชา ซึ่งล้วนแล้วแต่ได้รับการประดับตกแต่งมาอย่างดี ผลไม้บางอย่างแกะสลักอย่างสวยงามเป็นที่ตื่นตาตื่นใจแก่ผู้ที่อยู่ในบรรยากาศของพิธีนี้อย่างยิ่ง

เครื่องเซ่นไหว้ในประเพณีพ้อต่อ ได้แก่ น้ำชา ขนมรวม (เต่เหลี่ยว) มิดเจี่ยน (คล้ายเครื่องบายศรีของไทย) ขนมเต่า (อังกู้) ขนมฟู (ฮวดโก้ย) ขนมจ่าง (กี้จ่าง) ผลไม้ (สับปะรด กล้วยข้าว ส้ม) ของหวานคาว เหล้าจีน และสิ่งที่ขาดไม่ได้ คือเต่าตัวใหญ่สีแดง ซึ่งเรียกว่า ป่ายปั๋ว