สอบช่อวันสารทเดือนสิบ

สารทเป็นการทำบุญกลางปีของคนไทย การทำบุญเดือนสิบบของคนใต้ นิยมถือเอาวันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 เป็นวันทำบุญ บางวัดอาจจะใช้วันแรม 8 ค่ำ เดือน 10ก็ได้ สำหรับในจังหวัดภูเก็ตนั้นมีบางวัดทำบุญเดือนสิบก่อนวัดอื่นๆ เช่น วัดพระทอง ทำในวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 10 วัดเทพกระษัตรี (วัดบ้านดอน) ทำในวันแรม 8 ค่ำ เดือน 10 ส่วนวัดอื่นๆ ในจังหวัดอื่นๆ จะจัดพิธีในวันแรม 15 ค่ำ เดือน 10 กันทุกวัด

เดือน 10 เป็นฤดูที่พืชพรรธัญญาหาร ผลไม้สุก ผักและผลไมัที่ปลูกกำลังให้ผลเป็นครั้งแรก ในฤดูนี้ชาวบ้านจึงนิยมนำผลผลิตทางการเกษตรไปทำบุญให้เปตชน (ชนผู้ล่วงลับ) และทำบุญเลี้ยงพระ งานเดือน 10 ชื่อเรียกตามปฎิทินไทย มักจะอยู่ในราวเดือนกันยายน ประเพณีน่าสืบทอดมาจากศาสนาพราหมณ์ เพื่อบูชาพระรัตนตรัยและอุทิศส่วนกุศล ให้แก่บรรพบุรุษที่ล่วงลับไปแล้ว

วันสารทเดือนสิบ หรือวันทำบุญเดือนสิบของชาวภูเก็ต เป็นประเพณีเหมือนกับประเพณีเดือนสิบของชาวปักษ์ใต้ทั่วไป ชาวไทยพุทธจะไปทำบุญวันเดือนสิบเพื่อแสดงความกตัญญูต่อบรรพบุรุษ พ่อแม่ปู่ย่าตายายที่ล่วงลับไปแล้ว โดยนำข้าวปลาอาหาร ขนมเดือนสิบไปร่วมทำบุญกันที่วัด แต่ที่ภูเก็ตมีรายละเอียดโดยเฉพาะ คือการนำสิ่งของเครื่องใช้ที่บริโภคในครัวเรือนใส่สอบช่อไปถวายวัดเฉพาะอาหารแห้ง เช่น ข้าวสาร พริก หอม กระเทียม เกลือ กะปิ ขิง ข่า ตะไคร้ มะพร้าว (ปอกเปลือก) ฟักทอง ขี้พร้า หัวมัน ส้ม เข็มเย็บผ้า ด้าย ไม้ขีดไฟ รายชื่อญาติที่ตายไปแล้ว ฯลฯ สิ่งของที่ไม่สามารถบรรจุในสอบช่อได้ก็จะแขวน หรือวางไว้ต่างหาก เช่น มะพร้าว ฟักทอง ขี้พร้า ขิง ข่า ตะไคร้ ฯลฯ

สิ่งของเหล่านั้นเป็นอาหารแห้งที่ทางวัดจะได้เก็บไว้ทำอาหาร หรือเลี้ยงคนที่ไปร่วมทำบุญกับทางวัดต่อไป

การทำสอบช่อ หรือกระสอบช่อ ใช้ใบเตยมาสานสอบช่อ นำใบเตยมาผ่าเป็นตอก ขนาด 1 – 1.5 เซนติเมตร จักสานเป็นกระสอบใบเล็กๆ ขนาดกว้างประมาณ 7 – 8 เซนติเมตร สูง 9 – 10 เซนติเมตร ที่ก้นสอบสานเป็นสายร้อยห้อยเป็นพวง ยาวประมาณ 2 ศอก ช่อละ 5 สอบ แล้วให้ห้อยเป็น 2 ด้าน (เป็น 10 สอบ) สิ่งของต่างๆ เช่น ข้าวสาร พริก เกลือ กะปิ เมื่อนำมาใส่สอบแล้วจะต้องเย็บปากสอบให้ติดก้น เพื่อมิให้สิ่งของที่บรรจุไว้ร่วง หรือหกออกมาได้ เพราะเวลาเอาสอบแขวน หรือคล้องไหล่ปากสอบจะห้อยลง

พิธีกรรมในงานบุญเดือนสิบ
สิ่งของที่จะนำไปวัดประกอบด้วย ช่อ สอบช่อ จาด ดอกไม้ธูปเทียน อาหารคาว หวาน ขนมเดือนสิบ น้ำ กระทงเปรต (โทงเปรต) อาหารที่นิยมนำไปวัดในเดือนสิบ ส่วนใหญ่จะเป็นอาหารที่ตายายชอบ พอไปถึงวัด ชาวบ้านจะนำอาหารที่จัดใส่ปิ่นโตนั้นไปแบ่งใส่ภาชนะของวัดที่แม่ครัวจัดเตรียมไว้ส่วนหนึ่ง และอาหารเหลือในปิ่นโตจะเก็บไว้สำหรับรับประทานกันเอง หลังจากนั้นจะไปรวมกันที่โรงธรรม (ศาลาการเปรียญ) เพื่อรับศิลอุโบสถถวายสังฆทาน ฟังเทศนาเรื่องพระคุณของบิดามารดา อานิสงส์ของการทำบุญในวันเดือนสิบ เมื่อพระสงฆ์เทศนาจบ